Algemeen
Endoparasieten zijn parasieten (ongedierte), die aan de buitenkant van het dier zitten. Dit in tegenstelling tot de endoparasieten, die in de darmen, dus in het lichaam voorkomen. Er zijn slechts enkele luizen en mijten belangrijk bij postduiven:
- lange luis.
- kleine luis
- schachtmijt
- schurftmijt
- bloedmijt
Lange luis
De lange luis kunnen we tegenkomen op slagpennen en de dekveren van het hele lichaam. Bij ziekte, wanneer de duif zelf de parasiet niet meer bestrijdt, zullen ze zich snel vermeerderen.Ook jonge duiven kunnen veel last van deze luizen hebben. De lange luis kan men goed zien bij het spreiden van een vleugel en wanneer de duif er veel heeft, ook op hals en kop en rug.
Kleine luis of stuitluis
De kleine luis of stuitluis is klein en rond. Ook zij leeft van veerafval. Zij is schadelijker dan de lange luis, daar dit veel irritatie (prikkeling, branderigheid) geeft. En dient te allen tijde bestreden te worden. Wij vinden haar, als ze op het lichaam aanwezig is, aan de onderzijde van de dekveren bij de stuitklier, maar ook aan de onderkant van de dekveren van de hals. De stuitluis kan men alleen vinden door aan de dekveren van de stuit en hals te kijken. Men dient vrij vlug te zijn, daar deze parasiet lichtschuw is en naar de andere kant loopt.
Schachtmijt
Bij mijten is de belangrijkste de schachtmijt Deze zit langs de schacht van de slagpennen en wel bij de witte slagpennen. Ook deze leeft van veerafval en geeft alleen irritatie. De schachtmijt is het beste te zien wanneer men de vleugel tegen het licht houdt. Ze zijn als kleine zwarte puntjes an weerskanten van de schacht te zien.
Schurftmijt
De schurftmijt zien we gelukkig bijna niet meer. Deze veroorzaakt veeruitval en is dan ook zeer schadelijk. Ze leeft aan de buitenkant van de veerschacht, in de veerfolikel. De schurftmijt is alleen te herkennen onder de microscoop.
Hebben de schachten van de (vanzelf) gevallen dekveren een verdikking, dan is het vrij zeker dat deze mijt de oorzaak van het loslaten van de veer is. De veerschacht wordt verdikt en de veer wordt afgestoten. Er ontstaan kale plekken. In tegenstelling tot de zogenaamde kale borsten (die veroorzaakt worden door een mechanische beschadiging van alleen aan de voorborst voorkomt en waarbij kleine stukjes veer blijven zitten) zien we hier kale plekken aan de onderkant bij de borstbeenkam en op de vleugels, rug en hals.
Vedermijt/Stofmijt
Dit is, zoals de bloedluis, ook een parasiet, Is ongeveer 0,4 mm groot en is lichtbruin van kleur. In tegenstelling tot de bloedluis heeft deze het niet voorzien op het bloed, maar op de vederschacht van onze vogels. Deze vedermijt verschuilt zich tegen de schacht van de veer, en vreet zo langzaam de baarden en haakjes weg. Bij een grote explosie zal hij zelfs de wortel van de veer aan kunnen vreten, zodat de veer geen enkele kans krijgt om aan te groeien. Ook zal de luis constant aanwezig zijn op onze vogels. Dit heeft voor de luis op zich zijn voordelen en nadelen. Er is continu een aanbod van voedsel. Het nadeel is dat de vogel zelf wel wat kan bestrijden door zelf te vangen, te baden, zandbak, enz. Maar de snelle uitbreiding van de luizen zal de vogel wederom het onderspit moeten delven, en een ramp veroorzaken aan de bevedering van onze vogels.
Wat opvalt is, dat de vedermijt in opmars komt. Heden is 25% van de vogels in min of meerdere vorm besmet met de vedermijt. Hoe is het mogelijk dat onze vogelliefhebbers dit niet opmerken of te laat opmerken? Dit heeft te maken met het in het begin onschuldig karakter van deze vedermijt. Deze begint langzaam in de staartpennen en gaat over naar het onderste gedeelte van de vleugelpennen. Deze is vrij goed waarneembaar. Zeker bij de vetstofvogels. Als men naar de onderkant van de staart kijkt ziet men deze liggen tegen de schacht van de pen. Beginnend aan de stuit naar onderen toe. Ze liggen als het ware in de rij te wachten tot ze voldoende vermeerderd zijn om dan ten aanval te gaan op de baarden en haakjes van de pennen van onze vogels. Men kan ze ook goed waarnemen als men de staart open spreid, en deze op een witte ondergrond legt. Men ziet ze dan nog beter. Ofwel onder een groot vergrootglas leggen. Toen de veer onder het vergrootglas werd gelegd schrok men wel even.
Bloedluis
Wat opvalt is, dat de vedermijt in opmars komt. Heden is 25% van de vogels in min of meerdere vorm besmet met de vedermijt. Hoe is het mogelijk dat onze vogelliefhebbers dit niet opmerken of te laat opmerken? Dit heeft te maken met het in het begin onschuldig karakter van deze vedermijt. Deze begint langzaam in de staartpennen en gaat over naar het onderste gedeelte van de vleugelpennen. Deze is vrij goed waarneembaar. Zeker bij de vetstofvogels. Als men naar de onderkant van de staart kijkt ziet men deze liggen tegen de schacht van de pen. Beginnend aan de stuit naar onderen toe. Ze liggen als het ware in de rij te wachten tot ze voldoende vermeerderd zijn om dan ten aanval te gaan op de baarden en haakjes van de pennen van onze vogels. Men kan ze ook goed waarnemen als men de staart open spreid, en deze op een witte ondergrond legt. Men ziet ze dan nog beter. Ofwel onder een groot vergrootglas leggen. Toen de veer onder het vergrootglas werd gelegd schrok men wel even.
Bloedluis
Behandeling
De dieren kunnen ze op verschillende manieren krijgen bijvoorbeeld, sommige mensen kopen hun granen bij een boer hier is op zich niets mis mee maar houd er rekening mee dat deze granen vol kunnen zitten met allerlei ongedierte zoals mijten. De symptomen zijn bijvoorbeeld bij bloedluis dat de veren uitvallen dit komt omdat bloedluizen bloed wegzuigen bij de wortel van de veren hierdoor raakt de “porie” waar de veer uitgroeit beschadigd en wordt de veer niet meer gevoed daardoor sterft deze af en valt hij uit. ook ziet men deze dieren soms overmatig schudden met hun veren.
De behandeling tegen dit gespuis is gelukkig vrij simpel er zijn in dierenwinkels en bij dierenartsen verschillende soorten sprays verkrijgbaar die tegen alle soorten uitwendige parasieten inzetbaar zijn. De meeste mijten en luizen zijn te vinden vlak bij de cloaca omdat ze hier nog wat meer voedingstoffen kunnen halen uit uitwerpselen van de dieren waarvan minuscuul kleine deeltjes blijven hangen en deze plek is vrij warm omdat zich er een plooi bevind.
Ook zitten ze graag onder de vleugels. Wanneer men de dieren gaat sprayen moet men er om denken dat men ook de nachthokken en dergelijke goed schoonmaakt en daarna ook sprayt. Wanneer de vogels zijn gesprayd moeten ze in een goed geventileerde ruimte zitten het liefst buiten in de ren zodat ze niets over kunnen houden van bepaalde gassen die uit de spuitbus vrij komen zorg er ook altijd voor dat de dieren deze stoffen niet binnenkrijgen dus voer en drinkbakken weghalen.
Het is ook niet verstandig dat de eenden direct weer kunnen gaan zwemmen omdat ze waarschijnlijk de neiging hebben om zich te gaan wassen omdat de spray soms wat in de door mijten veroorzaakte wondjes kan gaan bijten. Laat de eenden na ongeveer 2 uur hun gang maar weer gaan dan is meestal alles wel dood herhaal deze gang van zaken na ongeveer 14 dagen tenzij anders vermeld op het product.
= kalkpoten, komt minder voor dan vroeger
Kalkpoten worden veroorzaakt door mijten, om precies te zijn de schurftmijt Cnemidocoptes mutans, die tussen de schubben van de poten gaan zitten zodoende gaan de schubben uit elkaar staan. Er ontstaat daar een ontsteking en een verhoorning en verkalking van de opperhuid. Na verloop van tijd gaan de schubben van de poot afstaan.
Wanneer men een vergrootglas pakt kan men de mijten zelfs zien lopen. Verwijdert men de verdikte schubben dan komen er plaatsen vrij die een bloederige etterende ontsteking laten zien. De kwaal treedt bij voorkeur op in een vochtige omgeving. Kalkpoten hebben doorgaans weinig invloed op de gezondheid van de dieren. Door de aanhoudende jeuk zullen de dieren echter doorlopend onrustig zijn. Een behandeling met enkel olie of vaseline en dergelijke heeft geen zin. Een combinatie met een geneesmiddel is noodzakelijk. De behandeling moet dus tweezijdig zijn De poten insmeren met zwavelvet of hertshoornolie waardoor
de mijten dood gaan aan verstikking is een mogelijkheid. Wat ook kan is de poten inspuiten met
hetzelfde middel wat tegen bloedluis en dergelijke werkt en dan een dag later de poten goed insmeren met zuurvrije vaseline om de overgebleven mijten te verstikken. Begin wel zo spoedig mogelijk met deze behandeling want de schubben blijven, ook als de mijten er niet meer zijn, uit elkaar staan. Zo kan men met een snelle behandeling de schade beperken.
Daarnaast zou men dus de mijt inwendig moeten aanvallen met een geneesmiddel! Ook de huisvesting heeft een behandeling nodig. De ondergrond verschonen moet één van de acties dan zijn en de rest ook grondig schoonmaken. Het gebruiken van een elektrische verfstripper is een mogelijkheid hierbij. Deze geeft lucht van 600 graden Celsius, hetgeen voldoende is om alle ongedierte te doden.
Pootschurftmijt
= kalkpoten, komt minder voor dan vroeger
Kalkpoten worden veroorzaakt door mijten, om precies te zijn de schurftmijt Cnemidocoptes mutans, die tussen de schubben van de poten gaan zitten zodoende gaan de schubben uit elkaar staan. Er ontstaat daar een ontsteking en een verhoorning en verkalking van de opperhuid. Na verloop van tijd gaan de schubben van de poot afstaan.
Wanneer men een vergrootglas pakt kan men de mijten zelfs zien lopen. Verwijdert men de verdikte schubben dan komen er plaatsen vrij die een bloederige etterende ontsteking laten zien. De kwaal treedt bij voorkeur op in een vochtige omgeving. Kalkpoten hebben doorgaans weinig invloed op de gezondheid van de dieren. Door de aanhoudende jeuk zullen de dieren echter doorlopend onrustig zijn. Een behandeling met enkel olie of vaseline en dergelijke heeft geen zin. Een combinatie met een geneesmiddel is noodzakelijk. De behandeling moet dus tweezijdig zijn De poten insmeren met zwavelvet of hertshoornolie waardoor
de mijten dood gaan aan verstikking is een mogelijkheid. Wat ook kan is de poten inspuiten met
hetzelfde middel wat tegen bloedluis en dergelijke werkt en dan een dag later de poten goed insmeren met zuurvrije vaseline om de overgebleven mijten te verstikken. Begin wel zo spoedig mogelijk met deze behandeling want de schubben blijven, ook als de mijten er niet meer zijn, uit elkaar staan. Zo kan men met een snelle behandeling de schade beperken. Daarnaast zou men dus de mijt inwendig moeten aanvallen met een geneesmiddel! Ook de huisvesting heeft een behandeling nodig. De ondergrond verschonen moet één van de acties dan zijn en de rest ook grondig schoonmaken. Het gebruiken van een elektrische verfstripper is een mogelijkheid hierbij. Deze geeft lucht van 600 graden Celsius, hetgeen voldoende is om alle ongedierte te doden.
